Waarom krijgen vrouwen vaker blaasontstekingen?

Een blaasontsteking, in medische termen ook wel een infectie van de lagere urinewegen genoemd, ontstaat meestal wanneer bacteriën vanuit het darmgebied in de buurt van de urinebuis, in de urinebuis terechtkomen en zich vervolgens in de blaas vermenigvuldigen. De boosdoener is in de meeste gevallen Escherichia coli, vaak afgekort als E. coli. Dit is een bacterie die van nature in de darmen voorkomt, waar ze doorgaans onschadelijk is, maar die symptomen kan veroorzaken wanneer ze op de verkeerde plek terechtkomt.

Vrouwen krijgen aanzienlijk vaker blaasontstekingen dan mannen. De belangrijkste reden hiervoor is anatomisch van aard: de urinebuis van een vrouw is korter dan die van een man, waardoor bacteriën een kortere afstand hoeven af te leggen om de blaas te bereiken. Bovendien liggen de urinebuis, de vagina en de anus dicht bij elkaar. Hierdoor kunnen darmbacteriën gemakkelijker in de buurt van de urinebuis terechtkomen. Meer dan de helft van alle vrouwen krijgt in haar leven minstens één keer een blaasontsteking.

Er zijn verschillende factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van een blaasontsteking:

Seksuele activiteit

Bij jongere vrouwen worden factoren zoals een nieuwe seksuele partner, vaker vaginale seks en het gebruik van anticonceptie op basis van zaaddodende middelen in verband gebracht met een grotere kans op terugkerende urineweginfecties. Dat betekent niet dat seks ‘de oorzaak’ is, maar het betekent wel dat seksueel contact het voor bacteriën gemakkelijker kan maken om zich naar de urinebuis te verplaatsen.

Menopauze

Na de menopauze speelt de afname van oestrogeen een bijzonder belangrijke rol. Hormonale veranderingen beïnvloeden ook het vaginale milieu: het wordt minder zuur en de verhouding van lactobacillen kan verstoord raken. Hierdoor kunnen bacteriën zich gemakkelijker vestigen. Andere factoren, zoals urineverlies, een verzakte blaas of resturine, kunnen eveneens bijdragen aan terugkerende klachten.

Diabetes

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat vrouwen met diabetes een grotere kans hebben op terugkerende urineweginfecties. Glucose in de urine kan hierbij onder andere een rol spelen, aangezien dit een gunstiger omgeving voor bacteriën kan creëren.

Zwangerschap

Tijdens de zwangerschap vinden er veel veranderingen in het lichaam plaats. De groeiende baarmoeder kan druk uitoefenen op de blaas, en progesteron zorgt ervoor dat de urinewegen iets trager werken. Daardoor blijft urine soms langer in de blaas zitten, waardoor bacteriën zich gemakkelijker kunnen vermenigvuldigen. Omdat urineweginfecties tijdens de zwangerschap gevolgen kunnen hebben voor zowel moeder als kind, wordt de urine tijdens de prenatale controles extra nauwlettend in de gaten gehouden.

Te weinig drinken

Een tekort aan vocht kan ook een rol spelen. Minder vaak drinken betekent minder vaak plassen, waardoor bacteriën meer tijd krijgen om zich vast te hechten en zich te vermenigvuldigen. Bij vrouwen die weinig drinken en vaak last hebben van blaasontstekingen, kan meer water drinken helpen om het aantal infecties te verminderen.

Het is belangrijk om te beseffen dat er zelden sprake is van één enkele aanwijsbare oorzaak. Bij de meeste vrouwen is een blaasontsteking het gevolg van een combinatie van anatomische factoren, gedrag, hormonen en soms medische factoren. Dat maakt het ook een onderwerp waar niemand zich voor hoeft te schamen: het overkomt heel veel vrouwen, ongeacht hun hygiëne of levensstijl.