Waarom komt je schimmelinfectie steeds weer terug?

Je bent er net vanaf, of dacht dat je er vanaf was, en dan is de jeuk weer terug. Klinkt dat bekend? Je bent zeker niet de enige. Tot wel 75% van de vrouwen krijgt minstens één keer in haar leven te maken met een vaginale schimmelinfectie, en bij sommigen komt deze steeds weer terug. In dit artikel leggen we uit wat er eigenlijk in je lichaam gebeurt, waar de symptomen vandaan komen en waarom sommige vrouwen er maar niet vanaf lijken te komen.

Wat is een vaginale schimmelinfectie precies?

Een schimmel genaamd Candida komt van nature voor in en rond je vagina. Dat is normaal en meestal onschadelijk, omdat de goede bacteriën in je vaginale flora de groei ervan in toom houden. Wanneer dat evenwicht verstoord raakt, kan Candida zich ongecontroleerd vermenigvuldigen. Dat noemen we een schimmelinfectie, of in medische termen: vulvovaginale candidiasis.

In 85 tot 95% van de gevallen is de soort Candida albicans de boosdoener. Maar er zijn ook andere Candida-soorten, zoals Candida glabrata, Candida krusei en Candida tropicalis. Deze zogenaamde niet-albicans-soorten komen steeds vaker voor en zijn moeilijker te herkennen en te behandelen, omdat ze minder goed reageren op standaardmedicatie.

De symptomen

De meest voorkomende symptomen van een schimmelinfectie zijn:

• Jeuk of een branderig gevoel in en rond je vagina
• Dikke, witte afscheiding die lijkt op kwark
• Roodheid en zwelling van de schaamlippen
• Een branderig gevoel bij het plassen
• Pijn tijdens de seks

Jeuk is het meest kenmerkende symptoom en komt voor bij ongeveer 90% van de vrouwen met symptomen. Belangrijk om te weten: niet elke vrouw met Candida in haar vagina merkt er überhaupt iets van. Vooral bij andere soorten dan Candida albicans komt kolonisatie zonder symptomen vrij vaak voor.

Wat is de oorzaak ervan?

Er zijn verschillende factoren die het evenwicht van je vaginale flora kunnen verstoren en het risico op een schimmelinfectie kunnen vergroten:

• Het gebruik van antibiotica. Antibiotica doden niet alleen de bacteriën die je ziek maken, maar ook de goede bacteriën in je vagina die Candida normaal gesproken in toom houden.
• Hormonale veranderingen. Zwangerschap, de anticonceptiepil en zelfs de normale schommelingen in je cyclus kunnen het evenwicht beïnvloeden. De symptomen komen vaker voor tijdens de luteale fase van je cyclus, wanneer de oestrogeen- en progesteronspiegel hoger zijn.
• Diabetes. Bij een slecht gereguleerde bloedsuikerspiegel bevat je urine (en mogelijk ook je vaginaal weefsel) meer suiker, wat de groei van Candida bevordert.
• Een verzwakt immuunsysteem. Hierdoor ben je vatbaarder voor een overmatige groei van Candida.
• Strakke, niet-ademende kleding, te lang in natte kleding blijven of geparfumeerde producten rond je vagina.

Waarom het bij sommige vrouwen steeds weer terugkomt

Artsen definiëren een terugkerende schimmelinfectie als drie of meer episodes met symptomen per jaar. Waarom slagen sommige vrouwen er niet in om er voorgoed vanaf te komen? Enkele verklaringen uit het onderzoek:

• Onderhoudsbehandeling is niet altijd voldoende. Onderhoudsbehandeling met fluconazol verbetert de levenskwaliteit bij 96% van de vrouwen, maar het effect houdt niet altijd stand: uit een onderzoek bleek dat meer dan 63% van de vrouwen na afloop van de onderhoudsbehandeling nog steeds een aanhoudende infectie had.
• Zelfdiagnose is moeilijker dan het lijkt. De symptomen van een schimmelinfectie komen sterk overeen met die van andere oorzaken van vaginale klachten. Uit onderzoek blijkt dat slechts een deel van de vrouwen die zichzelf behandelen voor een vermoedelijke schimmelinfectie, ook daadwerkelijk een schimmelinfectie heeft. Dat betekent dat sommige vrouwen mogelijk het verkeerde middel gebruiken, terwijl de werkelijke oorzaak van hun symptomen onbehandeld blijft.
• Candida komt niet alleen in de vagina voor, maar ook in de darmen. Standaard vaginale behandelingen werken plaatselijk en pakken een mogelijke overgroei in de darmen niet aan. Als die overgroei aanwezig is, kan dit herinfecties blijven veroorzaken, zelfs nadat de vaginale behandeling leek te hebben ‘gewerkt’. Dit zou kunnen verklaren waarom bij sommige vrouwen de symptomen sneller terugkeren dan bij anderen. Om dat patroon te doorbreken, moet het lichaam ook van binnenuit worden ondersteund, en niet alleen plaatselijk worden behandeld.
• Soorten die niet tot het geslacht Albicans behoren, zijn moeilijker te behandelen. Deze soorten reageren minder goed op een standaardbehandeling met azolen (zoals fluconazol). Ook de zuurgraad van je vagina speelt een rol: bij de pH-waarde die normaal gesproken in je vagina heerst, blijken sommige schimmelsoorten aanzienlijk minder gevoelig te zijn voor antischimmelmiddelen dan bij de pH-waarde die bij standaard laboratoriumtests wordt gebruikt.
• Andere factoren die nog niet volledig worden begrepen. Onderzoekers wijzen ook op een mogelijke genetische aanleg en een te lage dosering of onjuist gebruik van medicatie als factoren die kunnen bijdragen aan een terugval, hoewel hier nog meer onderzoek nodig is.

Wat kan naast de medische behandeling helpen?

Een schimmelinfectie verdwijnt niet vanzelf; daarvoor is een behandeling met antischimmelmiddelen nodig. Maar er zijn een paar gewoontes die het risico op nieuwe aanvallen kunnen helpen verminderen:

• Gebruik geen vaginale spoeling: hierdoor worden de beschermende bacteriën weggespoeld
• Gebruik geen geparfumeerde tampons, sprays of zeep in de buurt van je vagina
• Draag ademend katoenen ondergoed
• Trek je natte kleding (zwemkleding, sportkleding) snel uit
• Als u diabetes heeft: zorg ervoor dat uw bloedsuikerspiegel zo goed mogelijk onder controle blijft

Er zijn ook aanwijzingen dat voeding een rol speelt bij de gezondheid van je vaginale flora. Suikerhoudende dranken en vlees lijken een minder gunstig effect te hebben, terwijl vis, noten en groenten in verband worden gebracht met een gezondere flora.

Wanneer moet je naar de dokter gaan?

Neem contact op met je arts als:

• Je klachten komen drie of meer keer per jaar terug
• Je bent zwanger
• Je hebt diabetes die niet goed onder controle is
• Je symptomen zijn ernstig: uitgebreide roodheid, zwelling of kleine scheurtjes in de huid
• Dit is je eerste keer en je weet niet precies wat er aan de hand is

Een juiste diagnose is belangrijk. Wat voor de ene vrouw werkt, hoeft niet per se ook voor een andere vrouw te werken.

Vraag je je af of je symptomen wijzen op een schimmelinfectie?

Wij staan voor je klaar! Met onze zelftest voor schimmelinfecties kun je thuis een eerste, betrouwbare indicatie krijgen of je symptomen wijzen op een schimmelinfectie. Bij terugkerende of aanhoudende symptomen, of als je zwanger bent of diabetes hebt, blijft het belangrijk om een arts of gynaecoloog te raadplegen.