Heeft je anticonceptie invloed op je vaginale microbioom?

Heb je ooit met een nieuw anticonceptiemiddel begonnen en plotseling het gevoel gehad dat je vagina zich anders gedroeg?

Misschien is je afscheiding veranderd, is de geur anders geworden, is je menstruatie lichter geworden, of leek het alsof je plotseling de ene vaginale infectie na de andere kreeg. Is het dan mogelijk dat anticonceptie je vaginale microbioom beïnvloedt, of is het gewoon toeval?

Het korte antwoord is: mogelijk, maar dat hangt van verschillende factoren af.

Allereerst heeft je vagina een eigen microbioom, een klein ecosysteem van bacteriën, waaronder bacteriën die helpen je vagina gezond te houden. Bij veel vrouwen overheerst een bepaald type bacterie dat helpt om een zuur vaginaal milieu in stand te houden, waardoor het voor potentieel schadelijke bacteriën moeilijker wordt om zich overmatig te vermenigvuldigen. Wanneer dit evenwicht wordt verstoord, bijvoorbeeld door veranderingen in het lichaam of hormonale veranderingen die verband houden met (hormonale) anticonceptie, kun je vatbaarder worden voor aandoeningen zoals bacteriële vaginose (BV).

Uit sommige onderzoeken blijkt dat er, met name tijdens de eerste paar maanden na het starten met een nieuw hormonaal anticonceptiemiddel, zoals de anticonceptiepil of een hormonaal spiraaltje, sprake kan zijn van een tijdelijke toename van vaginale infecties of bacteriële vaginose (BV), waarbij het aantal gevallen ongeveer zes weken na het starten toeneemt. Na verloop van tijd neemt dit aantal doorgaans weer af. Andere veranderingen die gepaard kunnen gaan met het starten van een nieuw anticonceptiemiddel, zoals veranderingen in seksueel gedrag of het gebruik van condooms, kunnen echter ook het vaginale microbioom beïnvloeden en daardoor bijdragen aan deze tijdelijke toename van infecties en BV.

Tegelijkertijd kan het beeld op de langere termijn er anders uitzien. Niet alle hormonale anticonceptiemiddelen bevatten dezelfde hormonen, doseringen of toedieningswijzen. In langetermijnstudies zijn veel hormonale anticonceptiemiddelen, zoals de combinatiepil, juist in verband gebracht met een vaginale omgeving die meer beschermende bacteriën bevat en minder bacteriën die verband houden met BV. Onderzoek heeft ook een over het algemeen lager risico op BV aangetoond bij vrouwen die langdurig hormonale anticonceptiva gebruiken. Daarentegen hebben studies een hoger risico op BV aangetoond bij gebruikers van het niet-hormonale koperen spiraaltje, dat in verband is gebracht met veranderingen in het vaginale microbioom, waaronder minder beschermende bacteriën.

Uit recente onderzoeken blijkt dat we nog steeds niet volledig begrijpen hoe elke afzonderlijke anticonceptiemethode in wisselwerking staat met het vaginale microbioom.

Als je vaginale gezondheid dus iets anders aanvoelt nadat je met anticonceptie bent begonnen, betekent dat niet automatisch dat er iets mis is. Je vaginale omgeving is dynamisch en het kan even duren voordat deze zich aanpast aan hormonale en andere veranderingen.

Er is niet één anticonceptiemethode die voor iedereen de ‘beste’ is voor je vaginale microbioom.

Het onderzoek is nog in volle gang en ook andere factoren, zoals seksueel gedrag, beïnvloeden je vaginale microbioom. Wat we wel weten, is dat het verband tussen anticonceptie en het vaginale microbioom afhangt van de methode en van het individu.

Als je aanhoudende veranderingen in de afscheiding opmerkt, een sterke of ongewone geur, jeuk, een branderig gevoel of ongemak, is het verstandig om je te laten testen. BV, soa’s en andere soorten infecties kunnen overlappende symptomen hebben, dus testen is vaak nuttiger en nauwkeuriger dan zelf te proberen de oorzaak vast te stellen.