Foliumzuur of folaat: waarom dit onderscheid van belang is tijdens je vruchtbaarheidstraject

Probeer je zwanger te worden, of ben je net zwanger? De kans is groot dat je al hebt gehoord dat foliumzuur belangrijk is. Wat minder bekend is: er is een verschil tussen foliumzuur en folaat, en dat verschil is groter dan je misschien denkt.

Waarom foliumzuur zo belangrijk is

Foliumzuur is een B-vitamine die je lichaam nodig heeft voor de celdeling en voor de groei van het moederweefsel tijdens de zwangerschap. Rond de zwangerschap krijgt deze vitamine extra aandacht, en dat is niet voor niets. In de allereerste weken van de zwangerschap legt het embryo de basis voor het zenuwstelsel, waaronder de zogenaamde neurale buis.

Het innemen van foliumzuursupplementen verhoogt het foliumzuurgehalte bij de moeder. Een laag foliumzuurgehalte bij de moeder is een risicofactor voor het ontstaan van neurale buisdefecten bij de zich ontwikkelende foetus.

Omdat deze ontwikkeling al zo vroeg plaatsvindt, vaak nog voordat je weet dat je zwanger bent, wordt aangeraden om al vóór de bevruchting te beginnen met het innemen van supplementen. In veel landen adviseren gezondheidsinstanties vrouwen om dagelijks foliumzuur in te nemen vanaf het moment dat ze zwanger willen worden, en hiermee door te gaan tot en met de eerste weken van de zwangerschap.

Foliumzuur en folaat: niet helemaal hetzelfde

Foliumzuur is de synthetische vorm van folaat. Je lichaam kan foliumzuur niet direct gebruiken: het moet eerst via verschillende stappen worden omgezet in 5-MTHF, de vorm die daadwerkelijk in je lichaam actief is. 5-MTHF hoeft zelf die omzetting niet te ondergaan en is direct beschikbaar voor gebruik en transport in het bloed.

Uit onderzoek naar het gedrag van deze twee vormen in het lichaam blijkt dat dit verschil zich ook in de praktijk voordoet: na inname van 5-MTHF steeg de concentratie van de actieve vorm in het bloed veel sneller en tot een veel hoger niveau dan na inname van dezelfde hoeveelheid foliumzuur.

Waarom dit voor sommige vrouwen nog belangrijker is

Sommige vrouwen hebben een genetische variatie in het zogenaamde MTHFR-gen, het gen dat verantwoordelijk is voor de omzetting van foliumzuur in zijn actieve vorm. Bij deze variatie verloopt die omzetting minder efficiënt. Dat betekent dat het lichaam meer moeite heeft om foliumzuur om te zetten in zijn actieve vorm, terwijl 5-MTHF die stap volledig overslaat en ongeacht deze genetische variatie net zo goed kan worden gebruikt.

Nog iets wat goed is om te weten: vitamine B12

Hoge doses foliumzuur kunnen een symptoom maskeren dat in feite een belangrijk signaal is: bloedarmoede als gevolg van een vitamine B12-tekort. Daardoor kan een B12-tekort langer onopgemerkt blijven. 5-MTHF maskeert dit signaal niet op dezelfde manier, waardoor een mogelijk B12-tekort eerder aan het licht kan komen.

Wat betekent dit voor jou?

Dit betekent niet dat foliumzuur plotseling niet meer werkt. Er is uitgebreid onderzoek gedaan naar de inname van foliumzuursupplementen om de foliumzuurstatus van de moeder te verhogen, en het verband tussen een lage foliumzuurstatus bij de moeder en het risico op neurale buisdefecten is ruimschoots aangetoond. Wat het onderzoek naar de twee vormen wel aantoont, is dat 5-MTHF een aantal praktische verschillen vertoont: het is direct beschikbaar, het werkt zelfs bij een MTHFR-variant en het maskeert geen B12-tekort.

Weet je niet zeker welke vorm geschikt is voor jou, of heb je vragen over de dosering en het innametijdstip? Neem dan contact op met jouw arts, verloskundige of apotheker. Een gevarieerd dieet met groenten, fruit en volkorenproducten draagt bovendien altijd bij aan je foliumzuurinname, als aanvulling op een supplement.

* Foliumzuur draagt bij aan de celdeling en aan de groei van het moederweefsel tijdens de zwangerschap. Beide spelen een rol in de allereerste weken van de zwangerschap, wanneer de basis voor de ontwikkeling van de baby wordt gelegd.

* Zink draagt bij aan een normale vruchtbaarheid en voortplanting. Daarom is het een voedingsstof om niet pas tijdens de zwangerschap aandacht aan te besteden, maar al wanneer je zwanger probeert te worden.

* Vitamine B12 draagt bij aan de normale vorming van rode bloedcellen en speelt een rol bij het proces van celdeling. Beide aspecten zijn vooral van belang in het begin van de zwangerschap, wanneer je lichaam meer bloed aanmaakt en de cellen van de baby zich snel delen.